Puerto Williams Dientes de Navarino

Έχω επισκεφθεί πολλές φορές την Παταγονία αλλά αυτή την φορά ήταν πραγματικά ξεχωριστή, γιατί μπόρεσα να ερευνήσω σε μεγαλύτερο βάθος την ιστορία

αυτού του μακρινού τόπου και να ανακαλύψω ιστορίες και μέρη ιδιαίτερα και άγνωστα στο ευρύ κοινό. Ξεκινώντας μαζί με τον συνορειβάτη και καλό φίλο μου Francisco (Τσίνο) από την ιστορική πόλη PuntaArenas στην επαρχία Μαγγαλάνες (ProvinciadeMagallanes), στις ακτές των Στενών του Μαγγελάνου, που αποτελούν και το φυσικό σύνορο με την επαρχία της Γης του Πυρός (ProvinciadelTierradelFuego), προχωρήσαμε ακόμα πιο νότια στη χιλιανή επαρχία της Ανταρκτικής (ProvinciaAntarcticaChilena) και τη νοτιότερη πόλη στον κόσμο, το PuertoWilliams, στο νησί IsladeNavarino, μόλις 100 χλμ. από το απώτατο άκρο της αμερικανικής ηπείρου, το ακρωτήριο CapeHorn, με στόχο τη διάσχιση του νησιού χωρίς υποστήριξη μέσα από την αλπική ενδοχώρα και τους ορεινούς όγκους των DientesdeNavarino και Lindermayer.

Ο Φερδινάνδος Μαγγελάνος ήταν ο πρώτος Ευρωπαίος εξερευνητής που διέπλευσε τα στενά το 1520, στη διάρκεια της αποστολής του για τον περίπλου της γης. Από την ανακάλυψή τους και έπειτα η ισπανική αυτοκρατορία, προσπάθησε να δημιουργήσει οικισμούς κατά μήκος των ακτώνDN (13) των Στενών του Μαγγελάνου με στόχο την αντιμετώπιση της πειρατείας αλλά και τον έλεγχό τους για εμπορικούς σκοπούς. H πρώτη προσπάθεια ισπανικής αποίκησης έγινε από τον Pedro Sarmiento de Gamboa τον Μάρτιο του 1584, ο οποίος ίδρυσε την αποικία Rey Don Felipe (Βασιλιάς Φίλιππος) με περίπου 300 αποίκους. Οι συνθήκες ήταν πολύ δύσκολες λόγω των ακραίων καιρικών συνθηκών και, σε συνδυασμό με τη δυσπραγία στην αναζήτηση τροφής καθώς και τις μεγάλες αποστάσεις από άλλα ισπανικά λιμάνια της περιοχής, οι άποικοι πέθαναν και η αποικία καταστράφηκε. Στα χρόνια που ακολούθησαν, το 1587, ο Άγγλος θαλασσοπόρος Sir Thomas Cavendish, φτάνοντας στη Rey Don Felipe, το μόνο που βρήκε ήταν σκελετούς και ερείπια. Έτσι, μετονόμασε το μέρος σε Puerto Hambre (Λιμάνι της Πείνας). Αυτή η θλιβερή φήμη για τα αφιλόξενα αυτά εδάφη συνεχίστηκε για τα επόμενα 250 χρόνια μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα.

Στις 22 Σεπτεμβρίου του 1843 ο Βρετανός αξιωματικός του Ναυτικού John Williams (γνωστός σαν Juan Guillermos), που εργαζόταν στην υπηρεσία του Ναυτικού της Χιλής, πήρε την κατοχή των Στενών του Μαγγελάνου και των παρακείμενων εδαφών εκ μέρους του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας της Χιλής Manuel Bulnes Prito, ενσωματώνοντάς τα στο εθνικό τους έδαφος. Για την αποστολή αυτή ναυπήγησε ένα μικρό ιστιοφόρο με το όνομα Ancud, το οποίο, με 21 άτομα πλήρωμα και φορτίο, ίδρυσε τον πρώτο οικισμό, το λεγόμενο Fort Bulnes. Αν και η τοποθεσία του, στην κορυφή μίας βραχώδους χερσονήσου, ήταν καλή ως προς τη χερσαία άμυνά του και τον έλεγχο της θαλάσσιας διέλευσης των στενών, δεν είχε τις προδιαγραφές για να αναπτυχθεί ιδιαίτερα κυρίως λόγω της έλλειψης καλλιεργήσιμης γης. Έτσι, ο μετέπειτα στρατιωτικός κυβερνήτης της Jose de los Santos Mardones αποφάσισε το 1848 να μετακινήσει τον οικισμό στις όχθες του ποταμού Las Minas και να τον μετονομάσει σε Punta Arenas.DN (15)

Το PuntaArenas άρχισε να αναπτύσσεται έντονα στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα με την άφιξη πολλών Ευρωπαίων μεταναστών και αριστοκρατών, οι οποίοι δραστηριοποιήθηκαν εμπορικά και ασχολήθηκαν έντονα με την κτηνοτροφία. Η πιο γνωστή για τη μεγάλη προσφορά της και την πολιτιστική κληρονομιά της και η πιο δυναμική γυναίκα στην τοπική κοινωνία της μαγγελανικής περιοχής είναι η ρωσικής καταγωγής SaraBraun με τον Πορτογάλο επιχειρηματία σύζυγό της JoseNogueira. Φημισμένη ακόμα είναι και η μεγάλη κοινότητα των Κροατών. Η κροατική συνοικία αντανακλά το δαλματικό κύμα μετανάστευσης που έφτασε στη μέγιστη έκφραση του κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Πριν από τη διάνοιξη της διώρυγας του Παναμά το 1914, τα στενά του Μαγγελάνου αποτελούσαν το κύριο πέρασμα για τη ναυσιπλοΐα μεταξύ Ειρηνικού και Ατλαντικού ωκεανού. Έτσι το PuntaArenas έγινε το κυριότερο λιμάνι στην ευρύτερη περιοχή και η πόλη αναδείχθηκε σαν το μεγαλύτερο κοσμοπολίτικο και εμπορικό κέντρο στην Παταγονία. Όπως στις περισσότερες ισπανικές αποικιακές πόλεις, όλα αναπτύχθηκαν σταδιακά γύρω από μια κεντρική πλατεία με σημαντική ευρωπαϊκή επιρροή νεοκλασικής αρχιτεκτονικής, παρόλο που υπάρχουν και αξιόλογα παραδείγματα ξύλινων οικημάτων. Εκεί υπάρχει ο καθεδρικός ναός και πλήθος κτιρίων με πλούσια ιστορική και αρχιτεκτονική αξία. Χαρακτηριστικά είναι το ανάκτορο της Sara Braun, το αρχοντικό του José Menéndez (Λέσχη Αξιωματικών Στρατού), η κατοικία του Josè Montes (Δημαρχείο), τράπεζες και άλλα εμπορικά κτίρια που χτίστηκαν εκείνη την εποχή. Στην κεντρική πλατεία της πόλης, που ονομάζεται Benjamìn Muñoz Gamero, βρίσκεται και το μνημείο του Φερδινάνδου Μαγγελάνου. Δόθηκε στην πόλη από τον José Menéndez και εγκαινιάστηκε το 1920 για την επέτειο των 400 ετών από την ανακάλυψη των Στενών. Σύμφωνα με τον αστικό μύθο, αν θέλει κάποιος να επιστρέψει στο PuntaArenas, θα πρέπει να φιλήσει το πόδι του αβορίγινα στη βάση του μνημείου.A (16)

Έπειτα από τρεις μέρες στην πρωτεύουσα της επαρχίας Μαγγαλάνες, αποχαιρετούμε το PuntaArenas και επιβιβαζόμαστε με αρκετή νευρικότητα στο μικρό δικινητήριο αεροπλάνο για μια αξέχαστη πτήση πάνω από τα στενά του Μαγγελάνου προς την χιλιανή επαρχία της Ανταρκτικής. Η επαρχία αυτή ουσιαστικά είναι ένα αρχιπέλαγος και αποτελείται από το νοτιότερο κομμάτι της Γης του Πυρός, την εντυπωσιακή οροσειρά του Δαρβίνου, διάσπαρτες ομάδες μικρότερων νησιών και βραχονησίδων, συμπεριλαμβανομένου του ακρωτηρίου CapeHorn, καθώς και τα δύο μεγαλύτερα νησιά, τα IslaHoste και IslaNavarino, με το εντυπωσιακό κανάλι Beagle. Πρώτος ο Βρετανός εξερευνητής RobertFitzroy έπλευσε στο κανάλι, το οποίο ονόμασε από το πλοίο του HMSBeagle, μαζί με τον Κάρολο Δαρβίνο κατά την διάρκεια της πρώτης υδρογραφικής αποστολής στις ακτές του άκρου της Νότιας Αμερικής, που διήρκεσε από το 1826 μέχρι το 1831.

Puerto Williams

Μετά από 1,5 ώρα με αρκετό κούνημα με καταπληκτική θέα στα χιονισμένα βουνά και τους παγετώνες της γιγαντιαίας Cordillera Darwin και τα απροσπέλαστα εδάφη της Γης του Πυρός, φτάσαμε στο μικρό αεροδρόμιο του PuertoWilliams, στο Isla Navarino. Είναι πραγματικά περίεργο το πώς ένα τόσο μακρινό νησί, στη νότια άκρη του κόσμου, έχει ένα όνομα τόσο στενά συνδεδεμένο με την ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 και ένα γεγονός που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην τύχη του ελληνικού κράτους και στην εξέλιξη του ελληνισμού. DSC7301 Το όνομα IsladeNavarino δόθηκε από τον ίδιο τον FitzRoy για να τιμήσει την ναυμαχία του Ναβαρίνου, που έγινε στις 20 Οκτωβρίου του 1827, κατά την οποία ο τριεθνής στόλος (βρετανικός, γαλλικός και ρωσικός), υπό τους ναυάρχους αντίστοιχα EdwardCodrington, HenrideRigny, και LodewijkHeyden, κατατρόπωσε τον τουρκοαιγυπτιακό στόλο του Ιμπραήμ Πασά στον κόλπο του Ναβαρίνου, την αρχαία Πύλο. Ο ουρανός βαρύς, τα βουνά με αρκετό χιόνι και μια εναλλαγή βροχής με χαλάζι μας υποδέχονται, θυμίζοντάς μας ότι εδώ, στην άκρη του κόσμου, ο καιρός είναι και παραμένει ο κυρίαρχος του παιχνιδιού. Περάσαμε 2 ημέρες στην πόλη διανυκτερεύοντας σε έναν μικρό τοπικό ξενώνα για τις τελευταίες ετοιμασίες.

Η ναυτική βάση του Puerto Williams, στις ακτές του καναλιού Beagle, είναι και η μόνη πόλη στο νησί, το τελευταίο λιμάνι για σκάφη προς το ακρωτήριο Cabo de Hornos και την Ανταρκτική. Ονομάστηκε έτσι για να τιμήσουν την προσφορά του Βρετανού John Williams στην αποίκηση της Παταγονίας. Με συγκοινωνία ακριβή και ακανόνιστη, οι λιγοστοί κάτοικοι μπορεί να αισθάνονται αποκομμένοι από την υπόλοιπη Χιλή, αλλά διατηρούν έντονα την αγάπη τους για αυτόν τον τόπο. Η γεωγραφική του θέση έχει δώσει στους ντόπιους έναν σκληρό χαρακτήρα, όπως αρμόζει σ’ εκείνους που ζουν σε ένα μέρος του πλανήτη όπου η φυσική ομορφιά, η ακραία σκληρότητα και η απομόνωση έχουν σφυρηλατήσει μια ισχυρή αίσθηση ταυτότητας. Πολλά πράγματα δεν συμβαίνουν εδώ. Στη μικρή πόλη, δράση θεωρείται όταν συντρίμμια εκσφενδονίζονται από τον μανιασμένο άνεμο, ενώ γελάδες και άλογα περιφέρονται ελεύθερα από την κεντρική πλατεία μέχρι και την ακτογραμμή και τα καρνάγια με τις πολύχρωμες ξύλινες ψαρόβαρκες. Τα σπίτια είναι χαμηλά, λυόμενες κατασκευές, ενώ τα πολλά ξύλα που στοιβάζονται στις αυλές προδίδουν τις χαμηλές θερμοκρασίες που κυριαρχούν ολόκληρο τον χρόνο.

Μια μόνιμη δυτικοευρωπαϊκή παρουσία εδραιώθηκε στο νησί από ιεραπόστολους στις αρχές του 19ου αιώνα, ενώ αργότερα ακολούθησαν τυχοδιώκτες και χρυσοθήρες κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1890. Η πλειοψηφία των σημερινών κατοίκων ανήκει κυρίως στον στρατό, το ναυτικό και την αστυνομία, κάποιοι είναι κυβερνητικοί υπάλληλοι, ενώ οι υπόλοιποι υποστηρίζουν την τοπική αυτή κοινωνία. Αρκετοί ασχολούνται με την αλιεία καβουριών, την κτηνοτροφία και τον λιγοστό τουρισμό. Υπάρχουν ακόμα και οι απόγονοι της φυλής των αβορίγινων ιθαγενών Yaghan που κατοικούν στην άκρη της πόλης, στη μικρή παραθαλάσσια συνοικία Villa Ukika. DN (30)Εκεί βρίσκεται και το σπίτι της Aabuela (γιαγιά) Christina Calderon, 86 ετών, που είναι και η τελευταία απόγονος των Yaghan και η μοναδική που μιλά την παραδοσιακή τους γλώσσα. Είχα την τύχη και την τιμή να κάνω μια συζήτηση μαζί της στα ισπανικά, παρέα και με τα δύο της εγγόνια, που με μεγάλη ευχαρίστηση με προσκάλεσαν στο σπίτι τους για μια κούπα μάτε (τσάι). Γνώριζα ήδη αρκετά για όλους τους αυτόχθονες πληθυσμούς της Παταγονίας, τους Aonikenk, Haush, Selknam, Alakaluf και τους Yaghan, αλλά αυτή η κουβέντα μου έδωσε το κίνητρο να ξεκινήσω μια έρευνα σε βάθος πάνω στην φυλή των Yaghan και να καταλάβω τις δυσκολίες επιβίωσης που αντιμετωπίζουν ακόμα και σήμερα παρά τη στήριξη της χιλιανής κυβέρνησης.

Μια περιήγηση με τα πόδια είναι ιδανική για να περιπλανηθείς στην πόλη και το νησί, καθώς δεν υπάρχει κανένα μέσο μαζικής μεταφοράς ή ταξί. Στην είσοδο της ναυτικής διοίκησης αντικρίζω κάτι προσωπικά μοναδικό. Αισθάνομαι ότι για μένα κλείνει ένας κύκλος, ολοκληρώνεται το ταξίδι της ζωής μου, καθώς έντονες αναμνήσεις έρχονται στο μυαλό από την αποστολή μου στην Ανταρκτική το 2013. Εκεί, μπροστά μου, βρίσκεται η πλώρη του θρυλικού πλοίου Yelcho, που είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη μεγαλύτερη επική ιστορία επιβίωσης στην ιστορία των εξερευνήσεων της Ανταρκτικής. Με αυτό το πλοίο, ο αξιωματικός του χιλιανού Ναυτικού Pilato Pardo περισυνέλεξε τους 22 άνδρες του Sir Ernest Shackleton στις 30 Αυγούστου 1916 από το νησί Elephant Island. Λίγο πιο πέρα βρίσκεται το ανθρωπολογικό μουσείο Martin Gusinde, προς τιμήν του ομώνυμου Γερμανού ιεραπόστολου και εθνογράφου που μελέτησε τους Yaghan που κατοικούσαν στην ευρύτερη περιοχή το 1918-1923. Ένα μουσείο με τεράστιο ενδιαφέρον και πλούσια ιστορικά και πολιτισμικά τεκμήρια, που δείχνουν την πολύ δύσκολη και σκληρή ζωή των Yaghan μόλις 100 χρόνια πριν, η οποία δεν είχε μεγάλες διαφορές από τον τρόπο ζωής στην Λίθινη Εποχή.DN (2) Τα ξύλινα καγιάκ καλυμμένα από δέρματα φώκιας, τα καμάκια που κυνηγούσαν θαλάσσια λιοντάρια και φάλαινες, διάφορα χειροποίητα ρούχα, εργαλεία σκαλισμένα σε κόκαλα είναι μόνο μερικά από τα εκθέματα που απεικονίζουν τις πρωτόγονες συνθήκες μέσα στις οποίες αναγκάζονταν να ζουν οι ιθαγενείς κάτοικοι αυτού του τόπου και τον καθημερινό τους αγώνα για επιβίωση. Δίπλα ακριβώς βρίσκεται η ιστορική κατοικία Sterling (CasaSterling). Κατασκευάστηκε το 1871 στην αργεντίνικη πόλη Ushuaia για λογαριασμό της Αμερικανικής Ιεραποστολικής Ένωσης και θεωρείται το πρώτο σπίτι ευρωπαϊκού τύπου στην Γη του Πυρός. Φέρει το όνομά του από τον νεαρό ιεραπόστολο WaiteMexicoStirling, μετανάστη από το Λονδίνο το 1862, που έζησε μαζί με τους Yaghan. Το σπίτι αργότερα μεταφέρθηκε στην Χιλή στο νησί IslaHoste μαζί με την έδρα της Ένωσης και εγκαταλείφθηκε το 1916, όταν ολοκληρώθηκε και επίσημα το έργο της. Μόλις το 1998 ανακηρύχτηκε σε ιστορικό μνημείο και το 2004 μεταφέρθηκε στο PuertoWilliams.

Το οδικό δίκτυο στο νησί περιορίζεται σε 75 χιλιόμετρα χωματόδρομου κατά μήκος της βόρειας ακτογραμμής. Μια γραφική διαδρομή μέσα από δάση lenga (είδος οξυάς), μικρά νησάκια, βραχώδεις ισθμούς και μικρούς κολπίσκους που κρύβουν μια πληθώρα άγριας ζωής από πουλιά και θαλάσσια θηλαστικά. Όλες αυτές οι περιοχές αποτελούσαν παραδοσιακά εδάφη των Yaghan με ιδιαίτερο πολιτιστικό και ανθρωπολογικό ενδιαφέρον και έχουν διατηρήσει τα παραδοσιακά τοπωνύμιά τους στην πάροδο του χρόνου. Μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχει ο κόλπος CalletaMejillones ή AssifKewaia, γιατί εδώ υπήρχε ο τελευταίος οικισμός των Yaghan, όπου ζούσαν μέχρι και το 1967. Είναι μια από τις σημαντικότερες τοποθεσίες στο νησί, καθώς ακόμα έρχονται οικογένειες αυτοχθόνων για να τελέσουν θρησκευτικές και πολιτισμικές τελετές. Οι δύο πιο σημαντικές είναι οι τελετές μύησης kina μόνο για τα αγόρια και η chiejaus για αγόρια και κορίτσια. Τα εδάφη ακόμα ανήκουν στην τοπική κοινότητα των Yaghan και μόνο διάσπαρτα ξύλινα ερείπια θυμίζουν ότι κάποτε εκεί υπήρχαν κατοικίες. Δυτικά του κόλπου υπάρχουν ακόμα κατάλοιπα από καγιάκ και παλιά κουπιά, απομεινάρια της ζωής αυτών των θαλάσσιων νομάδων στις ακτές του καναλιού Beagle. Στην ανατολική πλευρά του κόλπου βρίσκεται το μικρό νεκροταφείο, που ανακηρύχθηκε ιστορικό μνημείο το 1976, εκεί που μόνο άνθρωποι της φυλής και οι απόγονοί τους βρίσκονται θαμμένοι. A (8)Ένας μικρός χώρος με ξύλινους σταυρούς περιτριγυρισμένος από πρόχειρο ξύλινο φράκτη, λιτό και απέριττο, όπως ακριβώς και η ζωή που έζησαν. Μερικά χιλιόμετρα πιο δυτικά, στον κόλπο BahiaAsafaia, βρίσκεται η εγκαταλελειμμένη Estancia (φάρμα) SantaRossa. H έκταση παραχωρήθηκε από την κυβέρνηση το 1893 διαδοχικά στις οικογένειες Fique και Filguiera, για να αναπτύξουν την κτηνοτροφία στην ευρύτερη περιοχή. Αποτέλεσε τη μεγαλύτερη φάρμα σε ολόκληρη την επαρχία με πάνω από 2500 ζώα. Τώρα πια το μόνο που θυμίζει τις μέρες ευημερίας της φάρμας είναι ένας κατεστραμμένος αχυρώνας και ένα μικρό θερμοκήπιο.

Στο δυτικό άκρο του δρόμου υπάρχει το PuertoNavarino, το μοναδικό σημείο που εξυπηρετεί και το θαλάσσιο πέρασμα 5 μιλίων με την απέναντι πλευρά της Αργεντινής. Εκεί υπάρχει μόνο ένα σπίτι που στεγάζει δύο στρατιωτικές οικογένειες που έχουν και την ευθύνη των συνόρων και την παρατήρηση της ναυσιπλοΐας. Όμως ακόμα πιο πέρα, στη δυτική ακτή του νησιού, στο κανάλι Murray, βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος Bahia Wulaia, που έχει συνδεθεί με τον μεγαλύτερο μεγαλιθικό εποχιακό οικισμό της φυλής των Yaghan πριν από περίπου 10.000 χρόνια. Η πρόσβαση γίνεται μόνο με τα πόδια ή κάποιο θαλάσσιο μέσο. Πρώτος ο Κάρολος Δαρβίνος και ο Fitzroy βρέθηκαν σε αυτό το μέρος το 1831 και είχαν την πρώτη επαφή με τους ιθαγενείς. Οι Yaghan πιστεύεται ότι μετανάστευσαν στην περιοχή της Γης του Πυρός ερχόμενοι από τον Βορρά μέσω μιας γέφυρας εδάφους πριν από 12.000 χρόνια. Από εκεί ήταν εύκολο να πλοηγηθούν με κανό στο Isla Navarino και σε άλλα νησιά. Είναι οι νοτιότεροι αυτόχθονες στην ιστορία του κόσμου. Δημιούργησαν παράκτιους οικισμούς στην ευρύτερη περιοχή και τα τριγύρω νησιά. Δεδομένου ότι μετακινούνταν σε εποχιακή βάση, πολυάριθμοι χώροι με αρχαιολογικό ενδιαφέρον αυτής της περιόδου έχουν βρεθεί στο νησί. Ζούσαν σε μεγάλο βαθμό από το ψάρεμα το κυνήγι και τη συλλογή οστρακοειδών από τα νερά. Στα ανατολικά του PuertoWilliams ο δρόμος τελειώνει στον κόλπο CalletaEugenia, έναν μικρό κόλπο με περιορισμένη πρόσβαση, καθώς ανήκει στο Ναυτικό μαζί με την ευρύτερη περιοχή. Μόνο μια οικογένεια κτηνοτρόφων ζει εκεί με τα άλογά της.

CircuitdeLosDientes

Επιτέλους έφτασε η μεγάλη μέρα και μετά το πρωινό κάνουμε τις τελευταίες ετοιμασίες και ξεκινάμε με τα βαριά σακίδια για την περιπέτειά μας στην ενδοχώρα του νησιού προς τα γρανιτένια σπιρούνια των Los Dientes. Περνάμε μέσα από πυκνά μαγγελανικά δάση από λένκγες και ανηφορίζουμε απότομα μέχρι την κορυφή του όρους Cerro Bandera, εκεί που ανεμίζει μια τεράστια χιλιανή σημαία, για να θυμίζει στους Αργεντίνους απέναντι την εδαφική κυριαρχία της Χιλής στα μέρη αυτά. Πίσω μας καταπληκτική θέα του καναλιού Beagle και των βουνών της Γης του Πυρός.DN (23) Τραβερσάρουμε ψηλά την κορυφογραμμή μέχρι την απότομη κατάβασή μας, μέσα από τεράστιους βράχους, υπολείμματα παγετωνικής μορένας, στην λίμνη Laguna Salto. Η βροχή έχει δώσει τη θέση της στο χαλάζι, καθώς η θερμοκρασία αρχίζει να πλησιάζει το μηδέν. Αποφασίζουμε με τον Τσίνο να μείνουμε εδώ και να μην προχωρήσουμε άλλο για σήμερα, καθώς ο καιρός χειροτερεύει με αρκετή χιονόπτωση κι έτσι, μετά από ένα γρήγορο γεύμα, μπαίνουμε στο αντίσκηνο για την πρώτη μας διανυκτέρευση. Βέβαια, τελικά δεν κοιμόμαστε πολύ, γιατί, από τον πολύ δυνατό άνεμο, πρέπει να είμαστε σε συνεχή εγρήγορση. Το επόμενο πρωί σηκωνόμαστε με χιόνι τριγύρω από το αντίσκηνο, αλλά όχι τόσο ώστε να μας ανησυχήσει, καθώς σήμερα θα προχωρήσουμε ψηλότερα σε αλπικό πεδίο. Η θερμοκρασία χαμηλή με χιονόνερο. Δεν βιαζόμαστε για το πρωινό και σιγά σιγά ξεκινάμε φορτωμένοι με τα σακίδιά μας.

Μετά από μια απότομη ανηφορική ανάβαση με πολλή λάσπη, μέσα κυριολεκτικά από έναν μικρό καταρράκτη, μπαίνουμε στην αλπική περιοχή με αρκετό χιόνι και φτάνουμε στο πρώτο πέρασμα, το Paso Primero. Τριγύρω μας ο ορεινός όγκος των LosDientes να υψώνεται επιβλητικός με τις απότομες ορθοπλαγιές και τις γρανιτένιες κόψεις. Περνάμε διαδοχικά το πέρασμα Paso Australis (805μ.) το υψηλότερο σημείο της σημερινής ημέρας, πάνω από την αλπική λίμνη LagunadelPaso. Ο αέρας εκεί πολύ παγωμένος και δυνατός, καθώς έρχεται ανεμπόδιστα από τα παγωμένα εδάφη της Ανταρκτικής. Ο καιρός κλειστός, αλλά καταφέρνουμε, έστω και στιγμιαία, να δούμε το αρχιπέλαγος στο οποίο εντάσσεται το ξακουστό ακρωτήριο CapeHorn, το νοτιότερο σημείο της αμερικανικής ηπείρου. Συνεχίζουμε σε βαθύ χιόνι για αρκετή ώρα μέχρι ένα δύσκολο εκτεθειμένο απότομο σημείο. Με προσεκτικά βήματα πάνω στα γεμάτα με πάγο βράχια, σιγά σιγά φτάνουμε στο πέρασμα Paso de los Dientes και αρχίζπυμε να κατηφορίζουμε προς την ομώνυμη λίμνη. Έχουν το ίδιο όνομα, γιατί, όταν οι συνθήκες είναι γαλήνιες (πράγμα πολύ σπάνιο σ’ αυτόν τον τόπο), στα νερά της καθρεφτίζονται τα «δόντια» του Navarino. Με βροχή και χαλάζι, μετά από ένα πλήθος μικρών λιμνών, αφήνουμε πίσω μας προς στιγμήν το αλπικά πεδία και κατευθυνόμαστε νοτιότερα προς χαμηλότερα εδάφη.

Τις επόμενες ημέρες διασχίζουμε ένα από τα πιο παρθένα μέρη του νησιού. Μέσα από δάση χωρίς μονοπάτια, με τα σκληρά κλαδιά να σκίζουν τα ρούχα μας αλλά και το δέρμα μας και υγροτόπους με λάσπη μέχρι το γόνατο. Πολύ λίγοι άνθρωποι έχουν την ευκαιρία να εξερευνήσουν αυτό το άγριο μέρος και να απολαύσουν τη μοναδικότητα του τοπίου. Φτάνουμε στην λίμνη LagoWindhond, όπου στήνουμε την κατασκήνωσή μας δίπλα στη μικρή ξύλινη καλύβα RefugioCharles, που είναι απλά ένα πρόχειρο κατάλυμα για ψαράδες και κυνηγούς καστόρων. DN (22)Από εκεί καταλήγουμε στη νότια ακτή του νησιού, εκεί όπου ένα νεκροταφείο φαλαινών σημαδεύεται από σκελετούς παντού διασκορπισμένους. Συνεχίζουμε ξανά προς την ενδοχώρα περνώντας κάτω από τη γρανιτένια πλαγιά CerroGabriel μέχρι τη λίμνη Laguna Escondida («κρυφή λίμνη»). Ονομάζεται έτσι γιατί δεν φαίνεται από πουθενά, ενώ υπάρχει μόνο ένα μικρό πέρασμα που μας οδηγεί εκεί. Πραγματικά ένα μοναδικό μέρος, κρυμμένο μέσα στα βουνά, ιδανικό για να κατασκηνώσουμε και να ξεκουραστούμε. Ο καιρός συνεχίζει να είναι άσχημος αλλά τώρα πια είμαστε χωμένοι τόσο βαθιά στο εσωτερικό του νησιού που δεν υπάρχει καμία άλλη επιλογή από το να συνεχίσουμε.

Την επόμενη μέρα ξεκινάμε με άγχος, γιατί σήμερα πρόκειται να περάσουμε από το ξακουστό, σίγουρα όχι για την ευκολία του, αλπικό πέρασμα Paso Ventarron. Στο σημείο αυτό φυσάει ο πιο δυνατός άνεμος σε ολόκληρη την χιλιανή επαρχία της Ανταρκτικής! Από την λίμνη παίρνουμε την σωστή κατεύθυνση με την πυξίδα και ανηφορίζουμε σταδιακά και σταθερά, αρχικά μέσα από μεγάλες πέτρες και στη συνέχεια από ασαφές μονοπάτι σε πλαγιές από σάρες μέχρι το πέρασμα σε απόσταση αναπνοής από τις κορυφές των Dientes. Ο κόντρα άνεμος μας δυσκολεύει στην ανάβαση με τα βαριά σακίδια και το βήμα μας γίνεται όλο και πιο αργό. Φτάνοντας στο ψηλότερο σημείο, το πέρασμα δικαιολογεί απόλυτα τη φήμη του και το όνομά του! Ένας λυσσασμένος παγωμένος αέρας μάς χτυπά με μανία. Αισθάνομαι για πρώτη φορά στην ζωή μου σαν να με χτύπησε τρένο. Πέφτουμε και οι δύο μας, αφού με δυσκολία μπορείς να σταθείς όρθιος. Με μεγάλη προσπάθεια περνάμε στην αντίθετη πλευρά και κατηφορίζοντας βρίσκουμε ένα απάγκειο μέρος να ξεκουραστούμε και να δούμε ότι υπάρχουν πολλά περισσότερα βουνά, που κρύβονται πίσω από τον ορεινό όγκο των Dientes και περιμένουν να ανακαλυφθούν, όπως ο ορεινός όγκος του Lindenmayer. Συνεχίζουμε προς ένα σαφώς ευκολότερο πέρασμα, το PasoGuerico, καταλήγοντας, μετά από 13 ώρες, στην πανέμορφη λίμνη Laguna Martillo. Το βαρόμετρο δείχνει ότι ο καιρός βελτιώνεται και πραγματικά έχει δίκιο, καθώς, δειλά δειλά πίσω από τα σύννεφα, ο ήλιος κάνει για πρώτη φορά την εμφάνισή του, έστω και στιγμιαία, και χάνεται ξανά. Στήνουμε τα αντίσκηνα δίπλα στη λίμνη και αφήνω τον εαυτό μου να χαζεψει με τις ώρες τα ήρεμα νερά, με τα σπιρούνια του Lindenmayer να καθρεφτίζονται, απολαμβάνοντας το μέγεθος της μοναξιάς αυτού του απομακρυσμένου τόπου και αφήνοντας το μυαλό μου στη μαγεία της απόλυτα παρθένας υποανταρκτικής φύσης.

Για τέσσερις μέρες βρισκόμαστε μέσα σε ένα σύμπλεγμα από ποτάμια, λίμνες και υγρότοπους. Στο μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής παρατηρούμε τις καταστροφικές συνέπειες των καστόρων στο φυσικό περιβάλλον. Ο κάστορας αποτελεί ξένο είδος για την περιοχή και εισήχθη την δεκαετία του 1940 στην Γη του Πυρός από Καναδούς μετανάστες για την εμπορευματοποίηση της γούνας του. Όμως, δεδομένης της απουσίας θηρευτών, οι κάστορες εξαπλώθηκαν ταχύτατα, διέσχισαν το κανάλι Beagle και έφτασαν στο Isla Navarino με δραματικές συνέπειες για τα δάση του νησιού και γενικότερα για ολόκληρο το οικοσύστημα της νότιας Παταγονίας. Κατόπιν αλλάζουμε ξανά σκηνικό, καθώς ανηφορίζουμε μέσα από δύσκολο δάσος και πολλή λάσπη προς το πέρασμα Paso Virginia. Η ανάβαση προς το πέρασμα μάς φέρνει στο ψηλότερο σημείο της διάσχισης. Πανοραμική θέα μέχρι την οροσειρά του Δαρβίνου και τους «πύργους» του νησιού IslaHoste. Από το πέρασμα συνεχίζουμε για αρκετή ώρα σε ένα απέραντο, χέρσο και άγονο πετρώδες οροπέδιο που μοιάζει σαν η εποχή των παγετώνων να τέλειωσε μόλις λίγα χρόνια πριν. Υπάρχει λιγοστό χώμα και οι πέτρες έχουν λαξευτεί από τους παγετώνες αφήνοντας τα σημάδια τους πάνω στις γρανιτένιες πλάκες. Τη μονοτονία αυτού του οροπεδίου σπάνε μόνο οι διάσπαρτες χιονούρες και οι κόνδορες που πετάνε από πάνω μας. Ο καιρός έχει βελτιωθεί αισθητά, με έναν ήλιο με δόντια να κυριαρχεί στον ουρανό. Το τέλος του οροπεδίου μας οδηγεί σ’ ένα μπαλκόνι με εντυπωσιακή θέα στην λίμνη Laguna Guanacos, που θυμίζει έντονα καλντέρα ηφαιστείου. Αρχίζουμε την απότομη κατάβαση προς τη λίμνη με καταπληκτική θέα προς το Beagle Channel, την IslaGable, και τα βουνά της αργεντίνικης πλευράς της Γης του Πυρός. Συνεχίζουμε παράλληλα προς τη λίμνη μέχρι την τελευταία μας κατασκήνωση, λίγο χαμηλότερα, στην περιοχή Los Guanacos. DN (11)

Σήμερα είναι η τελευταία μας μέρα σε αυτό το παρθένο μέρος. Δεν βιαζόμαστε να σηκωθούμε, μαζεύουμε την κατασκήνωσή μας αργά, καθώς απολαμβάνουμε την κάθε στιγμή, την κάθε εικόνα, γιατί ξέρουμε καλά ότι σήμερα επιστρέφουμε στον πολιτισμό. Διασχίζουμε τα τελευταία ποτάμια και τις πυκνές δασικές εκτάσεις, απολαμβάνοντας την καταπληκτική θέα στις βόρειες ακτές του νησιού. Κατηφορίζοντας μέσα από τους τελευταίους υγρότοπους, καταλήγουμε στον μοναδικό χωματόδρομο του νησιού στον μικρό κολπίσκο BahiaVirginia. Ακολουθούμε τον δρόμο με κατεύθυνση ανατολικά προς το Puerto Williams περνώντας από τις εγκαταλελειμμένες εγκαταστάσεις επεξεργασίας ψαριών McClean. Λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα περνάμε από τη Bateria Robalo, εκεί όπου βρίσκονται τα στρατιωτικά απομεινάρια από την «Εμπλοκή του Beagle», ένα θερμό επεισόδιο μεταξύ Χιλής και Αργεντινής σχετικά με την εδαφική κυριαρχία και τη θαλάσσια δικαιοδοσία των νησιών Picton, Lennox και Nueva, που έφερε τις δύο χώρες στο χείλος του πολέμου το 1978.

Puerto Toro

Χαρούμενοι για την επιτυχία μας, περνάμε 5 μέρες ανακαλύπτοντας το νησί, περιμένοντας το πλοίο της επιστροφής στο PuntaArenas. Ένα ιδιαίτερο ταξίδι 35 ωρών και 300 ναυτικών μιλίων με το μοναδικό πλοίο της γραμμής, ένα μικρό φέρι με το όνομα Yaghan, που εκτελεί το δρομολόγιο αυτό μόνο δύο φορές τον μήνα και εξυπηρετεί τις ανάγκες τροφοδοσίας του PuertoWilliams. Αρχικά το πλοίο πλέει προς την αντίθετη κατεύθυνση, προς τον Ατλαντικό, από το στενό πέρασμα PasoMcKinlay, πολύ κοντά στο αργεντίνικο νησί IslaGable, και σταματάει σε έναν μικρό καταπράσινο κολπίσκο στην ανατολική ακτή του νησιού Navarino. Εκεί, χωρίς καμία οδική πρόσβαση και εντελώς ξεκομμένο από τα πάντα, βρίσκεται το παραθαλάσσιο ψαροχώρι PuertoToro. Ιδρύθηκε το 1892 κατά την περίοδο του πυρετού του χρυσού στην Παταγονία από τον Manuel Senoret, κυβερνήτη του PuntaArenas. Πήρε το όνομά του από το πρώτο ατμόπλοιο του πολεμικού ναυτικού της Χιλής Toro, που έπλευσε στα μαγγελανικά ύδατα. Μόλις 30 κάτοικοι αποτελούν τον πληθυσμό, ψαράδες μαζί με τις οικογένειες τους, καθώς και μερικοί στρατιώτες που πηγαινοέρχονται από τη ναυτική βάση. Αυτό το δρομολόγιο είναι κομβικής σημασίας για τους λιγοστούς κατοίκους, καθώς είναι και το μοναδικό μέσο μεταφοράς και σύνδεσης με το PuertoWilliams. DN (37)Το PuertoToro, όμως, διατηρεί ένα μοναδικό ρεκόρ. Είναι η νοτιότερη μόνιμα κατοικημένη κοινότητα στον κόσμο, καθώς βρίσκεται κάτω από το 55° νότιο παράλληλο, περίπου 3900χλμ. από το νότιον πόλο. Μετά από μια σύντομη στάση μερικών ωρών, το πλοίο αναχωρεί.

Επιστρέφουμε στην κανονική μας πορεία και πλέουμε αρχικά προς τα δυτικά κατά μήκους του καναλιού Beagle, περνώντας από τον φάρο LesEclaireurs, που σηματοδοτεί το μέσο του καναλιού. Νότια βλέπουμε το τεράστιο νησί IslaHoste με τους παρθένους ορεινούς όγκους των Cuernos. Παρατηρούμε πλήθος από πουλιά, θαλάσσια λιοντάρια και φώκιες καθώς και μερικές φάλαινες. Η διαδρομή διασχίζει το αχανές Εθνικό Πάρκο Alberto De Agostini, με τους αμέτρητους εντυπωσιακούς παγετώνες της Cordillera Darwin, που καταλήγουν μέχρι την θάλασσα, τις απότομες ορθοπλαγιές και το μαγευτικό τοπίο μέσα από μοναδικά παταγονικά φιορδ με τις επιβλητικές χιονισμένες βουνοκορφές και όμορφους εντυπωσιακούς καταρράκτες. Φτάνοντας στα νερά του Ειρηνικού ωκεανού το πλοίο αλλάζει πορεία με κατεύθυνση προς τα βορειοδυτικά αφήνοντας πίσω τα μαγικά τοπία της χιλιανής επαρχίας της Ανταρκτικής, ενώ σιγά σιγά εισέρχεται στον υδάτινο χώρο της Γης του Πυρός με την πλούσια βλάστηση και τα σκούρα βαθιά, παγωμένα νερά. Σαν σύγχρονοι εξερευνητές πλέουμε στα στενά του Μαγγελάνου με κατεύθυνση βόρεια πια περνώντας από το ξακουστό ακρωτήριο Cabo Forward, στην άκρη της χερσονήσου Brunswick, με τον τεράστιο μεταλλικό σταυρό, που είναι και το νοτιότερο σημείο του ηπειρωτικού τμήματος της αμερικανικής ηπείρου, με τελικό προορισμό το λιμάνι του PuntaArenas.

Πιο πέρα από το τέλος του κόσμου, εκεί όπου η αχανής γεωγραφία δένει με τον απέραντο ορίζοντα, το απομακρυσμένο και απομονωμένο νησί Isla de Navarino, με τις επιβλητικές γρανιτένιες βελόνες του, εμφανίζεται σαν μια όαση για τους απανταχού λάτρεις των ακραίων τόπων. Αυτή η στενή επαφή με τη φύση κρατά ζωντανές τις μνήμες ξεχασμένων ανθρώπων και αυτοχθόνων πληθυσμών, που έχουν σχεδόν εξαφανιστεί. DSC7273 Αυτοί που θα τολμήσουν να εξερευνήσουν το εσωτερικό αυτού του άγριου και παρθένου νησιού, να περπατήσουν πάνω σε αρχέγονα μονοπάτια και μέρη που σπάνια βλέπουν ταξιδευτές, θα έχουν τη μοναδική ευκαιρία να αισθανθούν ότι ξεγέλασαν τον χρόνο, παλεύοντας με τα στοιχεία της φύσης, βιώνοντας την απόλυτη απομόνωση σε μια προσωπική αναζήτηση μέσα σε αυτόν τον μοναδικής ομορφιάς τόπο της γης, κοντά στη νοτιότερη πόλη του κόσμου, το Puerto Williams. Είναι βέβαιο ότι αυτές οι εικόνες θα παραμείνουν ανεξίτηλες στη μνήμη τους με ορόσημο τα άγρια και αφιλόξενα τοπία του νοτιότερου γεωγραφικού πλάτους της αμερικανικής ηπείρου.

Κείμενο - Φωτογραφίες: Νίκος Τόδουλος

poa262

 

ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ SVALBARD

«Το μαργαριτάρι της Αρκτικής ..στο κρύο χείλος του κόσμου»

ΑΛΠΕΙΣ

Lyskamm (4527m), Mont Velan (3734m),

Grand Tournalin (3370m),Testa Grigia (3315m)

ΠΕΖΟΠΟΡΩΝΤΑΣ ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΑΙΘΙΟΠΙΑ

(Ορη Σίμιεν, Μπαχίρ Νταρ, Λαλιμπέλα, Γκοντάρ)

 

 

 

ΠΑΣΧΑ 2016 ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΑ

Στα ενδότερα της Αμοργού…

ΧΕΛΙΔΟΝΑ

Κόψη Αηλιάδων (κι ένα δίλημμα)

ΠΑΝΑΙΤΩΛΙΚΟ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΑ

Μια μαραθώνια διάσχιση… 

 

Διαβάστε online >>

Δείτε παλιότερα τεύχη >>